به محفل ریاضی ایرانیان خوش آمدید! لطفا برای استفاده از تمامی امکانات عضو شوید
ارسال شده تیر ۵, ۱۴۰۴ در مطالب ریاضی توسط قاسم شبرنگ (4,151 امتیاز)
ویرایش شده تیر ۵, ۱۴۰۴ توسط قاسم شبرنگ
238 بازدید

منظور از ضرب دو سری چیست؟

اگر دو سری دلخواه

$$ \sum_{n=0}^ \infty a_n,\sum_{n=0}^ \infty b_n$$

را داشته باشیم روشهای متفاوتی برای ضرب آنها وجود دارد.اگر جمله عمومی دنبالۀ سری حاصلضرب را $c_n$ بنامیم آنگاه به عنوان مثال می توان نوشت:

$$c_n=\sum_{k=0}^n a_kb_{n-k}$$

این ضرب را ضرب قطری (ضرب کوشی) دو سری می‌نامند.

یا مثلن می توان نوشت:

$$c_0=a_0b_0,c_n=(a_1+a_2+...+a_n)(b_1+b_2+...+b_n)-c_{n-1},n \in N$$

این نوع ضرب را ضرب مربعی می‌نامند.

در حالت کلی اگر

$f:W \longrightarrow W^2(=W \times W),f(n)=( \alpha _n, \beta _n)$

تابعی یک بیک و پوشا باشد (از این تابع‌ها به اندازۀ کافی وجود دارند)(چرا؟) آنگاه سری با جمله عمومی $c_n=a_{ \alpha_n}.b_{ \beta_n}$ را یک حاصلضرب $\sum_{n=0}^ \infty a_n$ در $\sum_{n=0}^ \infty b_n$ می‌نامند.

(در ضرب قطری و مربعی به مفهوم درج پرانتزها در یک سری توجه کنید.)

کوشش و نبوغ بزرگانی چون آبل، کوشی، مرتنس و...نشان داده اند که:

1).اگر $\sum _{n=0}^ \infty a_n$ و $\sum _{n=0}^ \infty b_n$ مطلقن همگرا باشند و مقدار همگرایی آنها به ترتیب $A$ و $B$ باشد آنگاه هر حاصلضرب آنها نیز مطلق همگراست و مقدار سری برابر است با $AB$.این گزاره برای همگرایی درست نیست.سری $\sum _{n=1}^ \infty \frac{(-1)^n}{ \sqrt{n} } $ همگراست اما ضرب کوشی این سری در خودش همگرا نیست.(چرا؟)

2).(آبل) اگر حاصلضرب کوشی دو سری همگرا به $A$ و $B$ ، همگرا باشد و مقدار این همگرایی $C$ باشد آنگاه $C=AB$.

3).(مرتنس) اگر یکی از دو سری داده شده مطلقن همگرا و مقدار آن $A$ باشد و دیگری همگرا به $B$ باشد آنگاه ضرب کوشی آنها همگراست.اگر این مقدار همگرایی $C$ باشد بنا به قضیۀ آبل باید: $C=AB$.

4). می‌دانیم که سری $\sum _{n=0}^ \infty \frac{z^n}{n!} $ به ازای هر عدد مختلط همگرای مطلق است (از کجا؟) اگر مقدار آن را $f(z)$ بنامییم لذا برای هردو عدد مختلط $z_1$ و $z_2$ و ضرب کوشی دو سری داریم:

$$c_n= \sum_{k=0}^n \frac{z_1^k}{k!} \frac{z_2^{n-k}}{(n-k)!}= \frac{1}{n!} \sum_{k=0}^n \frac{n!z_1^k}{k!} \frac{z_2^{n-k}}{(n-k)!}= \frac{1}{n!} \sum_{k=1}^n \binom{n}{k}z_1^kz_2^{n-k}= \frac{(z_1+z_2)^n}{n!} $$

$$ \Rightarrow f(z_1).f(z_2)=(\sum _{n=0}^ \infty \frac{z_1^n}{n!}).(\sum _{n=0}^ \infty \frac{z_2^n}{n!})=\sum _{n=0}^ \infty \frac{(z_1+z_2)^n}{n!}=f(z_1+z_2)$$

نشان داده شده است که $f(z)=e^z$.

$ \Box $

این چرخ فلک که ما در او حیرانیم<br> فانوس خیال از او مثالی دانیم<br> خورشید چراغ دان و عالم فانوس<br> ما چون صوریم کاندرو حیرانیم
...