به محفل ریاضی ایرانیان خوش آمدید! لطفا برای استفاده از تمامی امکانات عضو شوید
ارسال شده آبان ۱۶, ۱۴۰۴ در مطالب ریاضی توسط قاسم شبرنگ (4,161 امتیاز)
ویرایش شده آبان ۱۷, ۱۴۰۴ توسط قاسم شبرنگ
377 بازدید

اتحاد اویلر برای اعداد حقیقی (مختلط) $b,a$ و $c$ داریم:

$$a^3+b^3+c^3-3abc=(a+b+c)(a^2+b^2+c^2-ab-bc-ca)$$

$$=\frac{1}{2}(a+b+c)((a-b)^2+(b-c)^2+(c-a)^2)$$

اثبات اول:پرانتزهای طرف راست را ضرب و ساده کنید تا به طرف چپ برسید.

اثبات دوم (به کمک چند جمله‌ای‌ها): قرار دهید:

$$P(x):=(x-a)(x-b)(x-c)=x^3-(a+b+c)x^2+(ab+bc+ca)x-abc$$

چون $c,b,a$ ریشه‌های این چندجمله‌ای است یا به عبارت دیگر $P(a)=P(b)=P(c)=0$ پس داریم:

$$a^3-(a+b+c)a^2+(ab+bc+ca)a-abc=0$$

$$b^3-(a+b+c)b^2+(ab+bc+ca)b-abc=0$$

$$c^3-(a+b+c)c^2+(ab+bc+ca)c-abc=0$$

از جمع طرفین این سه تا تساوی داریم:

$$a^3+b^3+c^3-3abc=(a+b+c)(a^2+b^2+c^2)-(ab+bc+ca)(a+b+c)$$

$$=(a+b+c)(a^2+b^2+c^2-ab-bc-ca)$$

اثبات سوم به کمک دترمینان‌ها: فرض کنید که $A$ ماتریسی باشد سه در سه که سطر اول آن $a,b,c$، سطر دوم آن $b,c,a$ و سطر سوم آن $c,a,b$ باشد و $|A|$ دترمینان این ماتریس:

$$|A|=a| \begin{bmatrix}a & b \\c & a \end{bmatrix} |-b| \begin{bmatrix}c & b \\b & a \end{bmatrix} |+c| \begin{bmatrix}c & a \\b & c \end{bmatrix}$$

$$=a(a^2-bc)-b(ca-b^2)+c(c^2-ab)=a^3+b^3+c^3-3abc$$

از طرفی دیگر اگر در ماتریس فوق سطر دوم و سوم را به سطر اول اضافه کنیم مقدار دترمینان تغییر نمی‌کندو اگر $B$ ماتریسی باشد که سطر اول آن $1,1,1$ و سطر دوم آن $b,c,a$ و سطر سوم آن $c,a,b$ باشد داریم:

$$a^3+b^3+c^3-3abc=|A|=(-1)^3(a+b+c).|B|$$

$$=(-1)^3(a+b+c)(1 |\begin{bmatrix}c & a \\a & b \end{bmatrix}| - 1|\begin{bmatrix}b & a \\c & b \end{bmatrix}|+1|\begin{bmatrix}b & c \\c & a \end{bmatrix}|$$

$$=-(a+b+c)(bc-a^2-(b^2-ca)+ab-c^2)$$

$$=(a+b+c)(a^2+b^2+c^2-ab+bc+ca)$$

نتیجه:

$$1) if:a+b+c=0 \Rightarrow a^3+b^3+c^3=3abc$$

$$2) if a,b,c\geq 0 (a+b+c \geq 0) \Rightarrow a^3+b^3+c^3 \geq 3abc( \frac{a+b+c}{3}\geq \sqrt[3]{abc})$$

کاربرد: نشان دهید عدد $ \sqrt[3]{2+\sqrt[]{5}}+ \sqrt[3]{2-\sqrt[]{5}} $ گویا است.

$$x:=\sqrt[3]{2+\sqrt[]{5}}+ \sqrt[3]{2-\sqrt[]{5}} \Rightarrow x+(-\sqrt[3]{2+\sqrt[]{5}})+(-\sqrt[3]{2-\sqrt[]{5}})=0$$

$$ \Rightarrow x^3+(-\sqrt[3]{2+\sqrt[]{5}})^3+(-\sqrt[3]{2-\sqrt[]{5}})^3=3x(\sqrt[3]{2+\sqrt[]{5}}). (\sqrt[3]{2-\sqrt[]{5}})$$

$$ \Rightarrow x^3-2-\sqrt{5}-2+\sqrt{5}=3x \sqrt[3]{4-5}$$

$$ \Rightarrow x^3-4=-3x$$

$$ \Rightarrow x^3+3x-4=0$$

$$ \Rightarrow (x-1)(x^2+x+4)=0$$

متوجه می شویم که عدد فوق ریشۀ معادلۀ درجه سوم اخیر است که عددی حقیقی است.اما این معادله یک ریشه حقیقی برابر $1$ دارد و دو ریشه مختلط. پس باید $ \sqrt[3]{2+\sqrt[]{5}}+ \sqrt[3]{2-\sqrt[]{5}} =1$ و این یعنی عدد داده شده گویاست.

$\Box$

یکی از اولین و بهترین وظایف معلم این نیست که به شاگردانش این احساس را القا کند که مسائل ریاضی ارتباط کمی با یکدیگر دارند و اصلا هیچ ارتباطی با چیزی دیگ ندارند. هنگامی که دوباره به راه حل مساله نگاه می کنیم از موقعیتی طبیعی برای تحقیق در مورد ارتباط های بین یک مساله برخوردار می شویم.
...