به محفل ریاضی ایرانیان خوش آمدید! لطفا برای استفاده از تمامی امکانات عضو شوید
ارسال شده ۱۵ اسفند ۱۴۰۴ در مطالب ریاضی توسط قاسم شبرنگ (4,161 امتیاز)
ویرایش شده ۶ اردیبهشت ۱۴۰۵ توسط قاسم شبرنگ
38 بازدید

در این بلاگ هدف معرفی چند خاصیت عدد زیبای $9$ است. بعضی از این خاصیتها ساده و ابتدایی اند اما بعضی سخت و نتیجه سالها تفکر ریاضیدانان بزرگ مانند اردوش است و بعضی هم در حد حدس‌اند.

$$1 \times 9+2=11$$

$$12 \times 9+3=111$$

$$123 \times 9+4=1111$$

$$1234 \times 9+5=11111$$

$$12345 \times 9+6=111111$$

$$123456 \times 9+7=1111111$$

$$1234567 \times 9+8=11111111$$

$$12345678 \times 9+9=111111111$$

$$123456789 \times 9+10=1111111111$$

$$*****$$

$$123456789 \times 1\times9 =111111111$$

$$123456789 \times 2\times9 =222222222$$

$$123456789 \times 3\times9 =333333333$$

$$123456789 \times 4\times9 =444444444$$

$$123456789 \times 5\times9 =555555555$$

$$123456789 \times 6\times9 =666666666$$

$$123456789 \times 7\times9 =777777777$$

$$123456789 \times 8\times9 =888888888$$

$$123456789 \times 9\times9 =999999999$$

$$*****$$

$$10^0+10^1+...+10^n= \frac{10^{n+1}-1}{9}=111...1= \frac{999...9}{9} =(n+1 tim)$$

صورتی از حدس گلدباخ: هر عدد بزرگتر یا مساوی $9$ را می‌توان به صورت مجموع سه عدد اول فرد نشان داد.

$$*****$$

یک عدد طبیعی مانند $n$ را در نظر بگیرید و ارقام آن را جمع کنید و دوباره ارقام عدد حاصل را جمع کنید و این روند را تا جایی که تنها یک رقم باقی بماند ادامه دهید. رقم باقی مانده را ریشۀ رقمی $(Digital Root)$ عدد $n$ می نامیم. ریشۀ رقمی هر عدد صحیح موقعیتی است که آن عدد نسبت به آخرین مضرب $9$ کوچکتر از خود دارد. برای مثال ریشۀ رقمی $2035$ ، عدد $1$ است که به این معناست که $2034$ مضرب $9$ است. گزار ه‌های زیر را راجع به $9$ و ریشۀ رقمی یک عدد، می‌توان بیان کرد:

اگر هر عددی را با $9$ یا مضربی از $9$ جمع کنید مجموع ارقام آن یا به عبارت دقیقتر ریشۀ رقمی آن تغییر نمی کند. برای مثال مجموع ارقام $15$ ، شش است و مجموع ارقام $15+9=24 $، نیز شش است. اگر مجموع ارقام هر عدد طبیعی را از خود عدد کم کنیم، حاصل همیشه مضربی از $9$ است. برای مثال $23-5=18$. اگر عددی بر $9$ بخش پذیر باشد، هر جایگشتی از ارقام عدد آن نیز بر $9$ بخشپذیر است. اگر عددی بر $9$ بخشپذیر باشد، با گذاشتن هر تعداد رقم $0$ یا $9$، تغییری در ریشۀ رقمی آن ایجاد نمی شود، برای مثال $72$ و $7009002$ ریشه رقمی یکسانی دارند. هر عدد دو رقمی که رقم یکان آن $9$ است، برابر است با مجموع حاصل ضرب ارقام و مجموع ارقام آن، مثلن $29=2 \times 9+(2+9)$.

$$*****$$

برای هر عدد طبیعی $n$ داریم:

$$ \frac{n}{9}=c. \overline{d}$$

مثلن:

$$ \frac{5}{9}=0. \overline{5}, \frac{134}{9}=14. \overline{8}, \frac{67}{9} =7. \overline{4}$$

در واقع قسمت اعشاری همان ریشه رقمی است صورت است.(؟)

$$*****$$

سیستم اعداد دارای ویژگی های جالب و شگفت انگیزی است. پیدا کردن و کشف این زیبایی‌ها و الگوها بسیار دلچسپ است. برای مثال عدد سه رقمی $512$ برابر است با مجموع ارقام آن به توان سه یعنی $512=(5+1+2)^3=8^3$. اولین عددی که این ویژگی را دارد$81$ است که مجموع ارقام آن $9$ است.چند مثال دیگر:

$$4913=(4+9+1+3)^3=17^3,5832=(5+8+3+2)^3=18^3,17576,19683$$

$$*****$$

دو عدد که حاصل‌ضرب و حاصل‌جمع آنها مقلوب یک دیگر باشند، تفنن جالبی است. عدد $9$ اولین عدد با این خاصیت است: $9+9=18$ و $9 \times 9=81$ که مقلوب یکدیگرند. چند مثال دیگر:

$$(3,24),(2,47),(2,497)$$

$$*****$$

عدد چرخه‌ای $(cyclic number)$ عددی است که اگر در اعداد $2,3,4,5,6$ ضرب شود حاصل یک جایگشت چرخه‌ای از آن عدد باشد. کوچکترین عدد چرخه‌ای $142857$ است:

$$142857 \times 3=428571$$

حالا این تابلوی زیبا را ببینید:

$$\frac{1}{7}=\overline{142857}, 142857 \times 7=999999$$

$$14+28+57=99,142+857=999,1428+2857+5714=9999$$

$$*****$$

اگر عدد اولی غیر از $2$ و $5$ عددی ساخته با تمام ارقام $9$ را بشمارد آنگاه هر عدد ساخته شده با ارقام $9$ که تعداد ارقام آن مضربی از تعداد ارقام عدد فوق باشد را می‌شمارد مثلن:

$$37|999,37|999999,37|999999999,...$$

$$*****$$

$$0^1+1^2+2^3+...+8^9$$

عددی اول است.

$$*****$$

جمع $9$ عدد اول متوالی مربع کامل است.

$$*****$$

تمام ارقام عدد اول $2 \times 10^{3020}-1$ بجز یک مورد که $1$ است بقیه $9$ اند.

$$*****$$

نهمین عدد در دنباله فیبوناتجی به اضافه $9$ عددی اول است.

$$*****$$

عدد $9$ تنها جواب معادله $ \pi ( \pi (x)!)=x$ است.($ \pi (x)$ یعنی تعداد اعداد اول نابیشتر از $x$.)

$$*****$$

کوچکترین عدد مرکبی مانند $n$ که $2^n-n$ و $2^n+n$ هردو اول باشند $9$ است.

$$*****$$

تنها عدد شناخته شده مانند $n$ که $2^n-n^2$ و $2^n+n^2$ هر دو اول باشند $9$ است.(مال چند سال پیش است!)

$$*****$$

نه ضلعی منتظم تنها $n$ ضلعی منتظم است که $n^n+ \frac{180(n-2)}{n} $ و $n+ (\frac{180(n-2)}{n})^n$ هر دو اولند. ( به اندازه زاویه داخلی چند ضلعی بر حسب درجه توجه شود.)

$$*****$$

اگر $S_n$ مساحت $n$ضلعی منتظم به طول ضلع $a$ باشد داریم:

$$S_9= \frac{9}{4}a^2cot \frac{\pi}{9} $$

$$*****$$

عدد $9999$ بر عدد اول $101$ بخش پذیر است ولی عدد اول قبل از $101$ ، یعنی $97$ عامل اولی برای عددی که مرکب از $96$ تا $9$ است، می باشد. عدد اول $271| 99999$ ولی عدد اول قبل از آن یعنی $269$، به $268$ تا $9$ نیاز دارد. عدد اول $4649|9999999$، ولی عدد اول بعد از آن یعنی $4651$ به $4650$ تا $9$ نیازدارد. فقط $10$ تا $9$ نیاز است که عدد اول $9091$ عامل آن باشد ولی عدد اول بعد یعنی $9103$ به $9102$ تا $9$ نیاز دارد.

$$*****$$

$$10112359550561797752808988764044943820224719 \times 9$$

$$=910112359550561797752808988764044943820224719$$

یاد کاپرکار ریاضیدان هندی که عمری عاشق و کاربر اعداد بود گرامی باد.

$\Box$

یکی از اولین و بهترین وظایف معلم این نیست که به شاگردانش این احساس را القا کند که مسائل ریاضی ارتباط کمی با یکدیگر دارند و اصلا هیچ ارتباطی با چیزی دیگ ندارند. هنگامی که دوباره به راه حل مساله نگاه می کنیم از موقعیتی طبیعی برای تحقیق در مورد ارتباط های بین یک مساله برخوردار می شویم.
...