به محفل ریاضی ایرانیان خوش آمدید! لطفا برای استفاده از تمامی امکانات عضو شوید
+1 امتیاز
596 بازدید
در دانشگاه توسط MK90 (347 امتیاز)

انتگرال های زیر را محاسبه کنید: $$f(x,y)= \begin{cases} e^{-xy}.sinx.siny & x \geq 0,y \geq 0\\0 & o.w\end{cases} $$ $$ \int_{R}\int_{R}f(x,y) dx dy=? $$ $$\int_{R}\int_{R}f(x,y) dy dx=? $$ $$ \int_{ R^{2} }f(x,y) dx=? $$

توسط fardina (17,627 امتیاز)
+1
منظورتون از $R$ چیه؟
توسط MK90 (347 امتیاز)
+1
@fardina
اعداد حقیقی تو نمادها پیداش نکردم به جاش R نوشتم
توسط fardina (17,627 امتیاز)
+1
میشه بگید که این سوال از کدوم کتاب هست و آیا درست سوالو نوشتید؟

1 پاسخ

+2 امتیاز
توسط fardina (17,627 امتیاز)
انتخاب شده توسط MK90
 
بهترین پاسخ

این سوال مثالی از تابعی هست که انتگرال های مکرر وجود دارند و برابرند ولی انتگرال دو گانه موجود نیست.

برای نشان دادن اینکه انتگرالهای مکرر مجمودند و برابرند به این صورت عمل میکنیم:

$$I=\int_0^\infty\int_0^\infty e^{-xy}\sin x\sin y dxdy=\int_0^\infty\sin y(\int_0^\infty e^{-xy}\sin xdx)dy$$ اگر $\int_0^\infty e^{-xy}\sin x dx$ را با انتگرال گیری جز به جز حساب کنید خواهیم داشت $\int_0^\infty e^{-xy}\sin x dx=\frac{1}{1+y^2}$ (چرا؟)

و لذا $I=\int_0^\infty\frac{\sin y}{1+y^2}dy$ این انتگرال رو نمیتونیم بر حسب توابع مقدماتی یک تابع اولیه براش پیدا کنیم. ولی واضحه که انتگرال پذیر است زیرا: $$|\int_0^\infty\frac{\sin y}{1+y^2}dy|\leq \int_0^\infty |\frac{\sin y}{1+y^2}dy\leq \int_0^\infty \frac 1{1+y^2}dy=\tan^{-1}x|^\infty_0=\frac\pi 2$$

و بنا بر تقارنی که وجود دارد به دلیل مشابه واضح است که $\int_0^\infty\int_0^\infty e^{-xy}\sin x\sin y dydx$ نیز وجود دارد.

حال ثابت می کنیم انتگرال دوگانه $e^{-xy}\sin x\sin y$ موجود نیست.

توجه کنید که تعریف انتگرال پذیری لبگ تابع اندازه پذیر $f$ به معنای متناهی بودن $\int |f|$ است. اما ما حالا ثابت می کنیم انتگرال قدر مطلق بی نهایت می شود و یک تناقض خواهد بود.

به برهان خلف فرض کنیم انتگرال دوگانه $e^{-xy}\sin x\sin y $ موجود باشد یعنی $ \iint_{R^2}|e^{-xy}\sin x\sin y |dx\times dy< \infty $

اما داریم

$$\begin{align}\int_0^\infty\int_0^\infty |e^{-xy}\sin x\sin y|dxdy&=\int_0^\infty \sum_{k=0}^\infty\int_{k\pi}^{(k+1)\pi y}e^{-xy}|\sin x||\sin y|dxdy\\ &\geq \int_0^\infty \sum_0^\infty e^{-(k+1)\pi y}\frac \pi 3|\sin y| dy\\ &=\sum_0^\infty \int_0^\infty \frac\pi 3 e^{-(k+1)\pi y}|\sin y|dy\\ &= \sum_{k=0}^\infty\sum_{k'=0}^\infty \int_{k'\pi}^{(k'+1)\pi}\frac\pi 3 e^{-(k+1)\pi y}|\sin y|dy\\ &\geq \sum_{k=0}^\infty\sum_{k'=0}^\infty \frac\pi 3e^{-(k+1)(k'+1)\pi^2}\frac\pi 3\\ &=(\frac\pi 3)^2\sum_{k=1}^\infty\sum_{k'=1}^\infty e^{-(k+1)(k'+1)\pi^2}\\ &=(\frac\pi 3)^2\sum_{k=1}^\infty \frac{e^{(k+1)\pi^2}}{e^{(k+1)\pi^2}-1}\\ &=(\frac\pi 3)^2\sum_{k=1}^\infty \frac{e^{(k+1)\pi^2}-1+1}{e^{(k+1)\pi^2}-1}\\ &=(\frac\pi 3)^2(\sum_{k=1}^\infty 1+\sum_{k=1}^\infty \frac{1}{e^{(k+1)\pi^2}-1}) \end{align}$$ هر یک از سریهای بالا مثبت اند و از جمله $\sum_0^\infty 1=\infty$ بنابراین انتگرال دو گانه برابر بی نهایت شد که با فرض خلف در تناقض است.


توجه کنید که در استلال بالا از این مطلب استفاده کرده ایم که تابع $e^{-x}$ نزولی است لذا در بازه $(k\pi,(k+1)\pi)$ از $e^{-(k+1)\pi}$ بزرگتر است و همچنین در این بازه داریم $$\int_{k\pi}^{(k+1)\pi}|\sin x|dx\geq \int_{k\pi+\frac \pi 6}^{(k+1)\pi-\frac \pi 6}|\sin x|dx\geq \int_{k\pi+\frac \pi 6}^{(k+1)\pi-\frac \pi 6}\frac 12dx=\frac \pi 3$$

ریاضیدان، کسی است که شباهت ها را بین قضایا دریابد. ریاضیدان بهتر کسی است که بتواند شباهت بین برهان ها را ببیند. بهترین ریاضیدان کسی است که بتواند به شباهت بین نظریه ها توجه کند. و می توان تصور کرد که ریاضیدان نهایی کسی است که بتواند شباهت بین شباهت ها را مشاهده کند.
...