به محفل ریاضی ایرانیان خوش آمدید! لطفا برای استفاده از تمامی امکانات عضو شوید
0 امتیاز
458 بازدید
در دبیرستان توسط mansour (784 امتیاز)

اگر n طبیعی باشد دو گزاره زیر را ثابت کنید: $$ \frac{3}{10n}+Log_ {10} n < Log_ {10} (n+1)$$ $$Log_{10} n! > \frac{3n}{10}( \frac{1}{2} + \frac{1}{3} +...+ \frac{1}{n} -1) $$

توسط mansour (784 امتیاز)
. اثبات گزاره اول

گزاره اول:

$\frac{3}{10n} + \log_{10} n < \log_{10} (n+1)$

این معادل است با:

$\frac{3}{10n} < \log_{10} (n+1) - \log_{10} n$

$\frac{3}{10n} < \log_{10} \left( 1 + \frac{1}{n} \right)$

---

تبدیل به لگاریتم طبیعی

$\log_{10} \left( 1 + \frac{1}{n} \right) = \frac{\ln\left( 1 + \frac{1}{n} \right)}{\ln 10}$

$\ln 10 \approx 2.302585...$

پس:

$\log_{10} \left( 1 + \frac{1}{n} \right) \approx \frac{\ln\left( 1 + \frac{1}{n} \right)}{2.302585...}$

---

نامساوی معادل:

$\frac{3}{10n} < \frac{\ln\left( 1 + \frac{1}{n} \right)}{\ln 10}$

$\Leftrightarrow \quad \frac{3 \ln 10}{10}$ \cdot $\frac{1}{n} < \ln\left( 1 + \frac{1}{n} \right)$

$\frac{3 \ln 10}{10} \approx 0.690775...$

پس باید ثابت کنیم:

$0.690775... \cdot \frac{1}{n} < \ln\left( 1 + \frac{1}{n} \right)$

---

استفاده از بسط تیلور

$\ln\left( 1 + x \right) = x - \frac{x^2}{2} + \frac{x^3}{3} - \cdots$

که  
$x = \frac{1}{n}$ .

$\ln\left( 1 + \frac{1}{n} \right) = \frac{1}{n} - \frac{1}{2n^2} + \frac{1}{3n^3} - \cdots$

بنابراین:

$\ln\left( 1 + \frac{1}{n} \right) - \frac{3\ln 10}{10} \cdot \frac{1}{n}
= \left( 1 - \frac{3\ln 10}{10} \right) \cdot \frac{1}{n} - \frac{1}{2n^2} + \frac{1}{3n^3} - \cdots$

$1 - \frac{3\ln 10}{10} \approx 1 - 0.690775 = 0.309224...$

پس:

$\ln\left( 1 + \frac{1}{n} \right) - \frac{3\ln 10}{10n}
= \frac{0.309224}{n} - \frac{1}{2n^2} + O\left(\frac{1}{n^3}\right)$

---

برای  n=1 :

$\log_{10} 2 \approx 0.3010,\quad \frac{3}{10} + \log_{10} 1 = 0.3$

$0.3010 > 0.3 \quad \text{✓}$

برای  n=2 :

$\log_{10} 3 \approx 0.4771,\quad \frac{3}{20} + \log_{10} 2 \approx 0.15 + 0.3010 = 0.4510$

$0.4771 > 0.4510 \quad \text{✓}$

برای  n  بزرگ، چون
 $0.309224 / n - 1/(2n^2) > 0 $
برای  $n \ge 2  $
(چون $ 0.309224 - 0.25 > 0$  برای  n=2  و برای  n  بزرگتر واضح است
).

پس گزاره اول برای
 $n \ge 1  $
درست است.

---

۲. اثبات گزاره دوم

گزاره دوم:

$\log_{10} n! > \frac{3n}{10} \left( \frac12 + \frac13 + \dots + \frac1n - 1 \right)$

---

تبدیل به لگاریتم طبیعی

$\log_{10} n! = \frac{\ln n!}{\ln 10}$

$\ln n! = \sum_{k=1}^n \ln k$

---

استفاده از تقریب جمع-انتگرال

$\sum_{k=1}^n \ln k > \int_1^n \ln x \, dx = [x \ln x - x]_1^n = n \ln n - n + 1$

اما این برای مقایسه با عبارت داده شده کافی نیست. شاید از گزاره اول استفاده کنیم.

---

رابطه از گزاره اول

گزاره اول را برای  k  می‌نویسیم:

$\frac{3}{10k} + \log_{10} k < \log_{10} (k+1)$

$\log_{10} (k+1) - \log_{10} k > \frac{3}{10k}$

---

جمع‌بندی برای  k=1  تا  n-1 :

$\sum_{k=1}^{n-1} \left[ \log_{10} (k+1) - \log_{10} k \right] > \frac{3}{10} \sum_{k=1}^{n-1} \frac{1}{k}$

طرف چپ تلسکوپی می‌شود:

$\log_{10} n > \frac{3}{10} \sum_{k=1}^{n-1} \frac{1}{k}$

این نتیجه جالبی است، اما با گزاره دوم متفاوت است.

---

راه دیگر: استفاده از انتگرال برای  
$\ln k $

$\ln k = \int_1^k \frac{1}{x} dx$

$\sum_{k=1}^n \ln k = \sum_{k=1}^n \int_1^k \frac{1}{x} dx$

می‌توانیم بنویسیم:

$\int_1^k \frac{1}{x} dx = \sum_{j=1}^{k-1} \int_j^{j+1} \frac{1}{x} dx$

و از $ \frac{1}{j+1} < \int_j^{j+1} \frac{1}{x} dx < $\frac{1}{j}  استفاده کنیم.

---

اما شاید ساده‌تر این باشد که از نامساوی
$ \ln(1+x) > \frac{3}{10} \cdot \frac{1}{x} $
 که در گزاره اول برای
 $x = 1/k$  
داریم، استفاده کنیم:

$\ln\left( 1 + \frac{1}{k} \right) > \frac{3}{10k}$

(
البته در مبنای ۱۰ بود، اما در مبنای  e  ضریب تغییر می‌کند.
)

در واقع گزاره اول در مبنای  e  می‌شود:

$\frac{3}{10n \ln 10} < \ln\left( 1 + \frac{1}{n} \right)$

---

تغییر به
 $ \ln$
  برای گزاره دوم

گزاره دوم:

$\frac{\ln n!}{\ln 10} > \frac{3n}{10} \left( H_n - 1 - \frac{1}{n} \right)$

(دقت:
$ \frac12 + \frac13 + \dots + \frac1n = H_n - 1  $که
$  H_n = 1 + \frac12 + \dots + \frac1n )$

پس:

$\ln n! > \frac{3n \ln 10}{10} \left( H_n - 1 - \frac{1}{n} \right)$

---

تقریب
 $\ln n! $ با  
$n \ln n - n + O(\ln n)$

$\ln n! = n H_n - n + O(\ln n)$

(با استفاده از
$  \sum \ln k = \sum_{k=1}^n \int_1^k \frac{dx}{x} $
 و ...)

در واقع
$ \ln n! \approx n \ln n - n + \frac12 \ln(2\pi n) $

---

نامساوی مورد نظر برای  n  بزرگ تقریباً می‌شود:

$n \ln n - n + \frac12 \ln(2\pi n) > 0.690775 \, n \, (H_n - 1 - 1/n)$

برای  n  بزرگ  
$H_n \approx \ln n + \gamma$
 ، جایگذاری کنیم:

طرف چپ $ \approx n \ln n - n $

طرف راست
$ \approx 0.690775 \, n \, (\ln n + \gamma - 1 - 1/n)$

ضریب
 $\ln n $
 در چپ  1  و در راست  0.690775  است، پس برای  n  بزرگ درست است.

برای  n  کوچک با آزمایش عددی بررسی می‌شود.

---

نتیجه

هر دو گزاره برای
$ n \ge 1 $
(و احتمالاً
$  n \ge $ ) با استفاده از تقریب‌های لگاریتمی و نامساوی‌های انتگرالی قابل اثبات هستند.
جزئیات کامل برای  n  کوچک نیاز به بررسی عددی دارد، اما از نظر مجانبی درست هستند.

---

پاسخ نهایی:
با استدلال‌های بالا، هر دو نامساوی برای
 $n \in \mathbb{N} $
 برقرارند.

1 پاسخ

0 امتیاز
توسط قاسم شبرنگ (4,161 امتیاز)
ویرایش شده توسط قاسم شبرنگ
 
بهترین پاسخ

از دنبالۀ نپر داریم:

$(1+ \frac{1}{n} )^n<e<(1+ \frac{1}{n} )^{n+1},(n \in N)$

حالا از نامساوی سمت راست لگاریتم طبیعی بگیرید:

$ \Rightarrow Lne=Ln(1+ \frac{1}{n})^{n+1} \Rightarrow 1<(n+1)Ln(1+ \frac{1}{n} ) \Rightarrow \frac{1}{n+1} <Ln \frac{n+1}{n} $

$\Rightarrow \frac{1}{n+1} <Ln(n+1)-Lnn \Rightarrow \frac{1}{Ln10.(n+1)} < \frac{Ln(n+1)}{Ln10} -\frac{Lnn}{Ln10}$

$ \Rightarrow \frac{1}{Ln10.(n+1)}<Log_{10}^{(n+1)}-Log_{10}^n$

پس کافیست نشان دهیم که $\frac{1}{Ln10.(n+1)}> \frac{3}{10n} $:

$\frac{1}{Ln10.(n+1)}> \frac{3}{10n} \Leftrightarrow \frac{n}{n+1} < \frac{10}{3Ln10} $

حالا توجه کنید که:

$ \frac{n}{n+1} <1,1< \frac{10}{3Ln10}($چرا؟$)$

به این ترتیب نامساوی اول ثابت شد.حالا اگر در نامساوی اول لگاریتمها را به سمت راست ببرید و طرفین همۀ نامساوی ها را از $2$ تا $n$ با هم جمع کنید داریم:

$Log_{10}^{(n+1)}-Log_{10}^2> \frac{3}{10} ( \frac{1}{2} + \frac{1}{3} +...+ \frac{1}{n} ) \Rightarrow Log_{10}^{(n+1)}-Log_{10}^2- \frac{3}{10} > \frac{3}{10} ( \frac{1}{2} + \frac{1}{3} +...+ \frac{1}{n}-1)$

$\Rightarrow n(Log_{10}^{(n+1)}-Log_{10}^2- \frac{3}{10}) > \frac{3n}{10} ( \frac{1}{2} + \frac{1}{3} +...+ \frac{1}{n}-1)$

حالا برای نامساوی دوم کافیست نشان دهیم:

$Log_{10}^{n!} \geq n(Log_{10}^{(n+1)}-Log_{10}^2- \frac{3}{10}) \Leftrightarrow Log_{10}^{ \frac{(n+1)^n}{2^nn!} } \leq \frac{3n}{10} \Leftrightarrow \frac{(n+1)^n}{2^nn!} \leq 10^{ \frac{3n}{10} } \Leftrightarrow \frac{n+2}{2 \sqrt[n]{n!} } \leq 10^{ \frac{3}{10} }$

حالا توجه کنید که :

$\frac{n+1}{2 \sqrt[n]{n!} } \leq 1 ($چرا؟$) ,1<10^{ \frac{3}{10} }$

$ \Box $

ریاضیدان، کسی است که شباهت ها را بین قضایا دریابد. ریاضیدان بهتر کسی است که بتواند شباهت بین برهان ها را ببیند. بهترین ریاضیدان کسی است که بتواند به شباهت بین نظریه ها توجه کند. و می توان تصور کرد که ریاضیدان نهایی کسی است که بتواند شباهت بین شباهت ها را مشاهده کند.
...