داریم:
· f روی $[0,a] $
دو بار مشتقپذیر است.
· برای هر
$ x \in [0,a] $
داریم:
$f''(x) < 0$
یعنی f روی این بازه مقعر است (strictly concave).
· $ f(0) = 0$ .
· باید ثابت کنیم برای هر
$ x \in (0,a) $ و هر
$m \in (0,1) $:
$m f(x) < f(mx)$.
---
۲. استفاده از تقعر
اگر f روی
$[0,a] $
مقعر باشد
(با
$ f''<0$ )
، آنگاه نابرابری ینسن به صورت سخت برقرار است:
برای
$ t \in (0,1) $ و
$0 < u < v $:
$f(tu + (1-t)0) > t f(u) + (1-t) f(0).$
اما f(0) = 0 ، پس:
$f(tu) > t f(u).$
---
۳. تطبیق با مسئله
در مسئله ما:
· $u = x که x \in (0,a) .$
· $t = m که m \in (0,1)$ .
· $m x \in (0, x) \subset (0,a)$ .
بنابراین:
$f(mx) > m f(x) + (1-m) f(0) = m f(x)$.
پس:
$m f(x) < f(mx).$
---
۴. اثبات دقیقتر با قضیه مقدار میانگین
برای اینکه کاملاً دقیق باشیم، از تعریف مشتق و تقعر استفاده میکنیم.
لم: اگر f روی
[$0,a] $
مقعر باشد و
f(0)=0 ، آنگاه تابع
$g(t) =\frac{f(t)}{t} $
برای $ t>0 $ نزولی است.
اثبات لم:
$g'(t) = \frac{t f'(t) - f(t)}{t^2}$.
طبق قضیه مقدار میانگین،
$f(t) = f(t) - f(0) = t f'(\xi) $
برای
$\xi \in (0,t) .$
از تقعر،
$ f' $
نزولی است، بنابراین
$f'(t) < f'(\xi) $
اگر $ \xi < t ؟$
دقت:
$ \xi \in (0,t) $، پس
$f'(\xi) > f'(t) $ چون
f''<0 یعنی
f'
اکیداً نزولی است.
پس$ f(t) = t f'(\xi) > t f'(t) $.
بنابراین:
$t f'(t) - f(t) < 0 \quad \Rightarrow \quad g'(t) < 0$.
پس g اکیداً نزولی است.
---
۵. اعمال لم
$ g(x) = \frac{f(x)}{x} $
نزولی است.
اگر
$ 0 < m x < x $،
آنگاه:
$g(mx) > g(x)$.
یعنی:
$\frac{f(mx)}{mx} > \frac{f(x)}{x}.$
ضرب در
$ m x $(مثبت):
$f(mx) > m f(x)$.
که همان حکم است.
---
پاسخ نهایی:
$\boxed{m f(x) < f(mx)}$
برای
$ x \in (0,a)$
و $m \in (0,1) $.